كرده انجام گيرد صحيح نيست . در سطور گذشته رواياتى به اين مضمون كه هركس زمين را تحجير كرد يا ديوار كشيد حق دارد ، موجود است : « من احاط حائط على الأرض » . « من سبق الى ما لم يسبق اليه مسلم فهو له » . بحسب مفاد اين روايات ديوار كشيدن يا سبقت گرفتن موجب حق است به شرط اينكه كسى قبل از او اقدام نكرده باشد ، به هر حال تحجير ايجاد حق مىكند . « 1 » و اقطاع اگر موجب از بين رفتن اين حق باشد صحيح نيست . ابو عبيد « 2 » گويد : « و اين احاديث كه دربارهء اقطاع آمده است وجوه گوناگونى دارد جز اينكه حديث رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم كه ذكر نموديم در « عادى الأرض . . . » زمين‌هاى قابل اقطاع را بيان مىكند ( يعنى زمين عادى مال خدا و رسول است كه رسول خدا مىتواند به كسى يا كسانى بدهد نه زمين‌هاى احيا شده كه به نصّ رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ملك است ) و عادى هر زمينى را گويند كه در گذشته مسكون بوده و ساكنين آن منقرض شده باشند و مالك معين نداشته باشد ، چنين زمينى ، مالك آن پيامبر و امام است و همچنين هر زمين مواتى كه هيچ‌گاه آباد نشده است و مسلمان يا كافر معاهدى مالك آن نشده‌اند و اما زمينى كه رسول خدا به « زبير » داد و درخت خرما و غيره داشت ، معتقديم آن زمين را قبلًا به مرد انصارى داده كه احياء ش نموده بود بعد به اختيار خود ان را ترك كرده و حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم آن را به زبير داد ( پس آن زمين اول موات بود و انصارى با اقطاع رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم آن را احيا كرد و درخت نشانيد و بعد آن را ترك كرد ، و اعراض نمود و بلا مالك شد و آنگاه حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم آن را به همان حال كه آباد بود به « زبير » داد ) و يا از زمين‌هاى خيبر بود و رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم آن را به عنوان برگزيدهء غنائم جنگ تملك كرد كه بعد به « زبير » بخشيده و در اين صورت ملك خصوصى و شخصى رسول خدا بوده كه

--> ( 1 ) - بحث تحجير جداگانه خواهد آمد ان شاء الله تعالى . ( 2 ) - كتاب اموال ص 394 و نيز ابو عبيد در همين كتاب بحثى در پيرامون « عقيق » مطرح كرده كه عقيق مال اهل مدينه بود و اهل مدينه مسلمان بودند پس چرا رسول الله مالِ مسلمانان را اقطاع كرده است و جواب داده كه اهل مدينه زمين‌هائى را كه آب نمىرسيد برسول الله صلى الله عليه و آله و سلم واگذار كردند و لذا رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم عقيق را اقطاع نموده ولى . . . ابو عبيد غفلت كرده كه زمين‌هاى موات از انفال است و جزء اموال عموم است . و در اختيار رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم بوده و احتياج به واگذار كردن اهل مدينه نيست مگر اينكه به عنوان مرتع حق داشته باشند .